Sjonen Toon

Sint Teunis is einen iesmaeker of einen iesbraeker. Mer twee maondj nao de feesdaag van de namesheilige van Toon Hermans (17 januari) blif het nog ummer vreze. Veural op het sjtadhoes in Zitterd wo het college van B&W kauw veut haet gekrege van de keus veur het sjtandjbeeld van Toon. De nuje börgemeister zit al direk mit ein crisis opgesjeep, die kèn oetdreije op eine richtige börgeraorlog.

Waat is de kwestie? Toon is dood. Es eine dood is kriege ze in Zitterd inins monumentaal bevleginge. Toon, det waor toch ouch eine laammaeker! Eine laammaeker mit humor dae vol zale truk det is ein oetzunjering. Dus moos Zitterd aan de welt laote zeen det laammaekerie gein afwieking is mer kuns.

Wie? Mit ei sjtandjbeeld veur Toon, natuurlik. Dao woorte drie kunstenaers oetgeneudig óm ein óntwerp te make. Normaal gesjpraoke zeen allein Limburgers bekwaom genóg óm de zeel van eine laammaeker oet te beelde. Mer óm neet al te fèl de provincialo oet te hange woort ouch eine beeldhouwer oet Den Haag oetgeneudig. Daen Hollenjer zouw d'r toch niks van bakke en vermits de luuj ouch nog zelf kóste mitbesjtömme, kós daen Hagenees zich die opdrach waal op ziene boek sjrieve. Laot häöm mer ei beeldje ineinfisternölle, v'r hange d'r ei braet 'Holles Óntwerp' ónger en den krig dae gein énsigste sjtöm. Det pakde gans angers oet. Van de 2600 luuj die gónge keze, vónje de meiste het beeld van den Hollenjer Loek Bos het sjoonste.

Nóndepie! Het is ouch ummer hetzelfde mit democratie en insjpraak: ze maoge keze en den keze ze weer het verkeerde.

Mer de gemeinte hauw zich eine sjtek achter de deur gehaute. Daen Toon is sjoon, mer is det kuns? Nei, zaet de Zittesje kemissie van kunskènners: waat de luuj sjoon vènje is daoveur nog gein kuns. De veurzitter van de kemissie haet det aan wèthauter Wagemans oetgelag. De wèthauter haet bie de gemeinteraodsverkezinge ouch väöl sjtömme gekrege, mer det wilt neet zègke det Wagemans daomit ein 'objet d'art' is. Es de meiste sjtömme tèlle den kóste ze de ganse gemeinteraod op den Tefaf in Mesjtreech verkoupe. Det vónj Wagemans begriepelik.

"Kuns", zag de veurzitter, "det wurt ouch meer waerd mit de jaore. Num noe ei sjoon maedje. Vieftig jaor later is det ein aud wief en den kriegs te dao op den Tefaf niks meer veur."

De wèthauter hauw ziene sjnelcursus kunstgeschiedenis good gesjnap: sjonen Toon waor ein sjlechte investering veur de gemeinte en hae geit noe ei gans rapport make óm oet te lègke det die 2600 luuj allemaol sjtróntj in hun ouge höbbe.

Es te de luuj hunne zin geufs blif van het gans sjtadspatrimonium ummers niks meer euver. De luuj vónje het aud sjtadhoes ouch sjoonder es de V&D en die sjnappe nog ummer neet det de houte boewkeet, die es ingank aan het sjtadhoes is geplek, ein hoogtepuntj van gemeintelike architectuur is.

Insjpraak, mitbestimmung en veurlichtingsaovende, det zeen anno 2001 de instrumente waomit gemeintes de luuj een laeg doos verkoupe. Ze haute ein insjpraakzitting euver ein böshalte die al twee maondj is aafgesjaf. Ze vraoge de luuj hun meining euver de greunaanplanting op ei sjtök gróndj det allang toegeboewd is. Of ze wille de luuj hun cente veur ei beeld det ze in het achterkaemerke al oetgekaoze höbbe.

Is det kuns, of is det DE kuns óm get waat van teveure al besjlis waor toch aan de luuj te verkoupe?

Ach ja... Dees gezèt, die edere maondj mit het aud pepier wurt mitgegaeve, det is ouch gein kuns. Mer toch moot ze op de ein of anger meneer häör abonnees zeen te kriege en te haute. En dao is gein kemissie van gezèttekènners die oetmaak of geer dees gezèt wilt laeze. Det doon de luuj zelf.