Welkom bij het 'wirkes' 
Een van de belangrijkste vertrekken van het limburghuis.nl is de werkplaats of het 'Wirkes". Het staat achter het huis- of opzij ervan misschien. Bobo's hebben daar niets te zoeken: er wordt gewerkt. Wim Kuipers timmert daar verder aan Oos Taal: het Limburgs. Dat moet een boeiendere, algemeen erkende taal worden, met minimaal dezelfde status als het Fries. Hiervoor is nogal wat werk nodig - ontwikkelingswerk, want het Limburgs moet verder ontwikkeld worden. Hij wil daartoe graag een verzameling makkers (gezellen of 'koempels') om zich heen hebben.
 
Het idee voor zo'n werkplaats lanceerde hij al in juni 1991, in zijn taalrubriek Letterbak in Dagblad De Limburger. Er waren al wat ideeën daarover. Het artikel heette: Gevraagd: dialectwerkplaats.
Enkele passages hieruit. In zo'n werkplaats "wordt gewerkt met dialect zoals een timmerman met hout werkt. Er zijn workshops voor drama en poëzie. Dichters lezen er voor, vertellen over hun werk, waarom ze in dialect dichten, inspireren elkaar."
 
Zo'n werkplaats kan verder "belangrijk zijn voor de ontwikkeling van het dialect. (...) mensen ontdekken ongekende mogelijkheden. Er komen nieuwe woorden, we lenen van elkaar, er ontstaat misschien (mijn droom) een algemeen Limburgs, (...) waar wonderbaarlijke gedichten in geschreven worden en proza als een paukenslag. Ik vind dus dat in die werkplaats (wirkes?) uitsluitend kwaliteit moet tellen. Pruldichten, feestgidsen, carnavalsproza: berg dae ambras maar elders op, want de werkplaats is een serieuze zaak." Wie het hele artikel wil lezen: dat staat in ons Archief.
Hier is nog een concreet huis bedoeld. Nu is er deze website, maar het idee kan hetzelfde zijn.
 
In het Wirkes wordt gewerkt met en AAN het AGL - het Algemeen Geschreven Limburgs. Elders op deze website - ook in het Archief - is daar al voldoende over te lezen. De komende maanden volgen er opstellen over het AGL.
Het Wirkes levert voorlopig geen kant- en klare producten af. Centraal staat het werken: laten zien wat er gebeurt en wat allemaal mogelijk is. Daarvan kunnen auteurs die in het Limburgs (willen) schrijven al gebruik maken. Maar er ontstaat ook materiaal voor scripties en voor lessen over de Limburgse taal. Een taalboek om kinderen (beter) algemeen Limburgs te leren: dat is er (nog) niet. Hiertoe is trouwens een (eenvoudige) grammatica nodig.
 
Morfologie
Het Wirkes begint tegelijkertijd aan twee grote projecten. Allereerst een aanwerk voor het idioom van het Limburgs. Idioom kan het beste omschreven worden als: het eigene van een taal. In de praktijk gaat het meestal om (relevante) verschillen met verwante talen. Ook eigen uitdrukkingen komen ter sprake. Wat "alle zeilen bijzetten" betekent, zal in Hongarije of in de binnenlanden van Turkije moeilijk begrepen kunnen worden. Hetzelfde geldt voor de Limburgse uitdrukking: hae is de päöl euver (hij is de landsgrens over; over de grenspalen), want in Alkmaar kennen ze die betekenis van päöl (palen) nauwelijks.
 
Project twee is het werken aan de morfologie van het Limburgs. Dat is de leer van de woordvorming - een overzicht van verbuiging en vervoegingen, voor- en achtervoegsels. Ook hierin verschilt het Limburgs meer van het Nederlands dan gedacht wordt. Het woord paersvót is morfologisch anders dan paardenkont, maar ook qua betekenis, want het is ook een negatief woord voor een nieuwerwetse paardenbezitter.
 
Verder kunnen in het Wirkes nieuwe woorden en uitdrukkingen gemaakt worden en/of ontstaan. Daar moet je heel voorzichtig mee zijn. Het zinnigste lijkt nog woorden te vormen uit bestaande woorden. En dat mag. Niet alleen het Nederlands doet dat, vooral het verwante Afrikaans, dat natuurlijk niet onder invloed staat van het Nederlands. Dichters doen dat daar, journalisten. Het Limburgs is ook nog genoeg lenig en onbedorven door ambtenaren en schoolmeesters om spannende en nieuwe mogelijkheden te onderzoeken.
 
Hieruit volgt: creativiteit is belangrijk in het Wirkes. Er is daarom plaats voor opmerkelijke stukjes proza - prozagedichten bijvoorbeeld die uitblinken door taalgebruik, maar ook voor taalgrappen, nieuwe beeldspraak: als het maar bijdraagt aan de ontwikkeling van het Limburgs. Dat is tenslotte het hoofddoel van de Werkgroep AGL.
 
Hier in het Wirkes gaan we altijd een aantal (actuele) zaken in het leeskatern houden. Die vindt u onder de rubriek redactie. Oudere bijdragen verhuizen naar het archief.
 
mail ons:
info@limburghuis.nl
 
(wk)