Provinciale Zeeuwse Courant 28 11 2001

Zeeland voert actie voor erkenning Zeeuws

door Cees Maas

Zeeland gaat massaal actie voeren voor de erkenning van het Zeeuws als regionale taal. Het provinciebestuur heeft die erkenning aangevraagd bij staatssecretaris G. de Vries van Binnenlandse Zaken, maar zijn besluit dreigt voor het Zeeuws negatief uit te pakken.

Gedeputeerde G. de Kok is met als motto de provinciale slogan Luctor et Emergo een politieke lobby begonnen om het tij te keren.
De Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland mobiliseert op dit moment grote groepen Zeeuwen en bereidt acties voor. Er komt een handtekeningenactie, er worden posters en ansichtkaarten gemaakt en de Zeeuwse basisscholen krijgen een verzoek om mee te doen door tekeningen, gedichten en verhaaltjes te maken. In een vergadering op dinsdag 4 december in Middelburg wordt een actieplan opgesteld.
De aanvraag bij staatssecretaris De Vries is bedoeld om het Zeeuws te erkennen als regionale taal volgens het Handvest van Europese Regionale talen en talen van Minderheden. In Zeeland gingen de ogen van de dialectvoorvechters open nadat de streektalen Limburgs en Nedersaksisch een officiële erkenning hadden gekregen.
Gevreesd wordt dat de staatssecretaris negatief over de Zeeuwse aanvraag beschikt omdat hij zich wil conformeren aan een advies van de Nederlandse Taalunie.
En die is tegen erkenning van het Zeeuws, onder meer omdat het Zeeuws een dialect van het standaard-Nederlands zou zijn en niet de status van een eigen, zelfstandige streektaal verdient.
Volgens het provinciebestuur wordt erkenning van het Zeeuws ten onrechte als een bedreiging voor en een aantasting van de Nederlandse taal opgevat. Bovendien wijst gedeputeerde De Kok erop dat een wetenschappelijke commissie van taalkundigen eerder al een positief advies over de erkenning van het Zeeuws heeft gegeven. Uit onderzoek van die commissie bleek ook dat meer dan de helft van alle mensen die in Zeeland en het Zuid-Hollandse Goeree-Overflakkee leven zeeuwstalig is.
Het Zeeuws, als taal tussen buren, leeft nog volop, al daalt het gebruik fors en voeden steeds minder Zeeuwen hun kinderen in het Zeeuws op. Erkenning, zo redeneert het provinciebestuur zou niet alleen cultureel wenselijk zijn, maar ook een historische streektaal voor uitsterven kunnen behoeden.
Het Zeeuws is overigens geen taal op zich, maar een verzameling lokale en regionale dialecten die zich uitstrekt in een langgerekt taalgebied dat grofweg de kuststrook tussen het Noord-Franse Duinkerken en de Zuid-Hollandse eilanden beslaat.

Standaardtaal
Het Zeeuws is ook ouder dan het Nederlands, hoewel velen denken dat het juist van het Algemeen Beschaafd Nederlands is afgeleid. Het Nederlands ontstond als standaardtaal in de loop van de zestiende en zeventiende eeuw, gebaseerd op de Hollandse, Brabantse en Vlaamse dialecten. Het Zeeuws bestond al veel eerder en behield ook na de invoering van het ABN taalkundig een groot aantal eigenheden.
De zeventiende-eeuwse Zeeuwse dichter en staatsman Jacob Cats schreef ook veel in zijn eigen taal. Aan het begin van de negentiende eeuw stond het Zeeuws zelfs zo ver van het Nederlands af dat een eigen, bescheiden literatuur mogelijk was. Het was de Zeeuwse commissaris van de koningin W. van Gelder die drie jaar geleden de aanzet gaf tot een nieuwe bewustwording van de eigen taal in Zeeland. Hij begon een promotietoer voor het Zeeuws met wat prikkelende toespraken waarin hij onder meer stelde dat politieke vergaderingen in Zeeland voortaan best in het Zeeuws zouden kunnen worden gehouden. GPD