Referendum over het Limburgs als tweede taal?

In Dagblad De Limburger (Opinie 03 07 2002) pleit Jan Bijen, voorzitter van D66 Limburg, voor een referendum onder de Limburgers over het Limburgs. Bijen deed dat al eerder (begin juni 2002) in het programma Trefpunt van L1-Radio.
Tot op heden was alleen de PNL (Partij Nieuw Limburg) in de slag om in Provinciale Staten voor status van de taal te pleiten (dus niet voor het gedoodverfde samenraapsel van dialecten, waarop het beleid nu is afgestemd). Wordt ongetwijfeld vervolgd...
Voor de duidelijkheid: hier het volledige artikel van Jan Bijen.

03 07 2002 Dagblad De Limburger (Opinie)

Politiek dichter bij de bevolking

Een referendum over het Limburgs als tweede taal

Gemeenten fuseren over de hoofden van de burgers heen

 De politiek moet uit de achterkamertjes, het contact met de mensen moet worden hersteld. Jan Bijen vreest dat ook het nieuwe kabinet - ondanks alle goede bedoelingen - daar niet in zal slagen. Hij weet wel enkele onderwerpen voor politieke vernieuwing in Limburg

Uit analyses van de politieke aardverschuiving van 15 mei komt naar voren, dat er een einde moet komen aan de regentenmentaliteit, dat de politiek transparanter moet, geen achterkamertjespolitiek meer en dat onze vertegenwoordigers het contact met de mensen moet herstellen: ze moeten de boer op.
In feite is er nu niet méér sprake van een regentenmentaliteit en achterkamertjespolitiek dan pak weg vijftien jaar geleden. Ik heb zelfs de stellige indruk dat dit in Limburg minder het geval is dan ten tijde van de 'Vriendenrepubliek' van Joep Dohmen. Wat er wel aan de hand is, is dat ons politieke bestel niet meer past bij de ontzuilde maatschappij. De verbondenheid van de kiezer met een partij of zuil is sterk afgenomen. De kiezer laat zich niet meer leiden door ideologische overwegingen, maar kiest die partij die de veranderingen belooft, die hem ook voor ogen staan. En Fortuyn hield die beloften in. Dat vraagt om vernieuwing.

Het politieke bestel moet worden aangepast, wat mij betreft door directe democratie:
-rechtstreeks gekozen bestuurders, waaronder de minister-president,de gouverneur en de burgemeester;
-referenda over zaken van algemeen belang en met een hoge emotionele waarde voor de burger;
-het districtenstelsel waarbij de burger op de volksvertegenwoordiger uit zijn eigen regio kan stemmen, waardoor de band tussen kiezers en gekozenen veel hechter wordt.Dat maakt de kiezer medeverantwoordelijk voor de gemaakte keuzes. Een belangrijk gevolg daarvan is dat de kiezer zichzelf met die bestuurder en dat besluit verbonden voelt; dat vergroot de drijfveer om bij te dragen tot het succes van zijn keuze enorm.

Intussen heeft het LPF van VVD en CDA gedaan gekregen dat er in grote gemeenten een gekozen burgemeester komt. We moeten maar afwachten hoe en in welke vorm dat zal gebeuren. Trouwens, waarom de burger in de kleinere gemeenten kennelijk niet mondig blijkt te zijn, is onduidelijk.
Op het gebied van staatkundige vernieuwing hoeven we van het komend kabinet verder niet veel te verwachten, want CDA en VVD hebben daar weinig mee op, en de LPF beschouwt de teruggave van het 'Kwartje van Kok' als haar grootste buit bij de coalitiebesprekingen.
Als er iets is dat niet leeft in de Nederlandse politiek, dan is het wel de provincie. Ook in Limburg, terwijl dit toch een regio is met een sterk eigen bewustzijn. Wat in het gouvernement in Maastricht gebeurt, weet nauwelijks iemand! Of een politieke partij goed of slecht werk afgeleverd heeft, bij de provinciale verkiezingen van volgend jaar speelt dan geen rol.Om werkelijk de burger te interesseren, zal je hem meer bij de besluitvorming moeten betrekken.

Enkele voorbeelden, waar dat kan, zijn:
-het Limburgs als tweede taal. In Provinciale Staten is dat afgekaart met misschien goede argumenten, maar het is wel een onderwerp waar de Limburger een grote betrokkenheid bij heeft; een referendum zou hier heel goed kunnen werken;
-de gemeentelijke herindelingen. "Die zijn onvermijdelijk', roepen de beroepsbestuurders. Maar zijn die herindelingen wel zo'n succes? Kan ook niet d.m.v. samenwerkingsverbanden deskundigheid worden gemobiliseerd en capaciteit worden gecreëerd? In elk geval komen fusieprocessen van gemeenten over de hoofden van de burgers heen tot stand, terwijl hen dit zeer aan het hart gaat. De burgers van Nieuwstadt weten er alles van. En zijn de inwoners van Sittard-Geleen-Born niet dolenthousiast over hun fusie?
-in Maastricht komt een maatschappelijk debat over de ENCI. Zoals bekend wil dit bedrijf een concessie om na 2010 op grote diepte mergel te gaan winnen. De actiegroep ENCI-stop en andere groeperingen zijn daar tegen. Ze vrezen uitdroging van het Jekerdal en andere milieueffecten. Een prachtige gelegenheid om die discussie af te sluiten met een referendum onder de Maastrichtenaren. Waarom zou de bevolking daar wel breed over kunnen discussiëren, maar geen besluit kunnen nemen? "Omdat ze de effecten niet kunnen overzien', wordt gesteld, "en het is allemaal te complex'. Dan rijst de vraag of de bestuurders en de leden van Provinciale Staten en de gemeenteraad die deskundigheid wel bezitten. En zelfs als die deskundigheid aanwezig is, blijft het een afweging tussen lokale milieubelangen, mondiale milieueffecten, economische en sociale belangen. En dat is toch echt wel appels met peren vergelijken; dat kunnen de burgers toch ook wel!

D66 is de afgelopen tientallen jaren niet echt succesvol geweest met de realisatie van haar democratisch gedachtegoed. Het probleem is dat het om een vernieuwing van het politieke proces gaat, terwijl de burger geïnteresseerd is in het resultaat. De gevestigde partijen zijn niet geneigd het initiatief te nemen tot vernieuwing, want die zou hun positie kunnen ondermijnen. De 'politieke aarde' zal nog vaker moeten schuiven, voordat er echt aan de basis van het politieke bestel gesleuteld zal worden.

Prof. Dr. Jan Bijen is voorzitter van D66 Limburg