Dagblad De Limburger 29 03 03 (Lezersbrief)

Plaatsnamen 3

Jeanne Alsters verwijt mij in haar brief dat ik in mijn opinie Zoépkoèlen of gewoon spellen Veldeke en aanhangers verwijt dat ze fonetisch spellen, dus: alle klankverschillen zo nauwkeurig mogelijk weergeven, schreef ik. Misschien had ik 'bijna alle klankverschillen' moeten schrijven, maar dat doet niets af aan mijn mening en boodschap.

Het gaat mij om de onzin van het weergeven van kleine, niet belangrijke verschillen in uitspraak. Over het begrip klein kun je twisten, maar wat schrijft Jeanne Alsters? Ik citeer: "In het Venlose dialect kennen de klinkers ie, uu en oe drie verschillende uitspraken die ieder een betekenisgevende functie hebben." Dat is een beetje waar, merkwaardig voor mijn part, maar voor de spelling niet zo belangrijk. Een ie is geen o of a, punt uit. Bovendien horen nog maar weinig mensen die verschillen. Dus - zeg ik - hoef je zo'n verschil niet in de spelling weer te geven. Een mening waar je jaren over kunt sjtraevele.

Niet hier. Waarom reageer ik dan? Heel duidelijk: Jeanne Alsters verwijst voor de spelling van laten we zeggen de oe van Boetezitting en Zoepkoel, waar sinds kort streepjes op staan, naar de al twintig jaar geldende spellingvoorschriften van Veldeke, verwoord door Jan G.M. Notten. En dat is gewoon gelogen.

Ik moet dat even duidelijk maken. Die verschillen in uitspraak betreffen niet alleen genoemde klanken, maar alle klinkers in het Limburgs van Vaals tot iets voorbij Horst. Het gaat hier om de betoning van klinkers. En dat zou kunnen betekenen dat duizenden woorden van volstrekt onbegrijpelijke tekens voorzien worden? Jan Notten zegt in zijn boekje (op pag. 6) dat een aanduiding van dat verschil 'overbodig, ongebruikelijk en zelfs ongewenst is.' Maar als je dat toch wil doen, wat adviseert Notten dan? Helaas voor de Boetezitting: een accent circonflexe oftewel dakje: ^. Dus zeker geen streepjes. Verder gaat het niet om drie verschillende uitspraken van genoemde klanken, maar - taalkundig theoretisch - om vier. Die zijn er niet binnen één woord, dus heb je formeel twee verschillende ie's etc. Maar wie weet daar nog van? Drie of vier taalkundigen, meer niet. Conclusie: doe gewoon en plaats geen streepjes of wat dan ook op ie, oe en uu.